Wat keutels ons kunnen vertellen

Een onevenwichtig dieet: te weinig vezels en te veel suikers en/of zetmeel kunnen zorgen voor te zachte blindedarmkeutels die gemakkelijker blijven plakken.

Overvloedig voeren: onbeperkt konijnenvoer (brokjes, muesli) voeren maakt dat het konijn de blindedarmkeutels niet meer allemaal opeet omdat hij simpelweg te vol zit.

Een lange vacht of vilt onder de staart.

Aandoeningen aan de wervelkolom zoals artrose en spondylose kunnen de rug stijf en pijnlijk maken, waardoor het moeilijk wordt voor het konijn om de anus te bereiken. Soms lost het konijn dit zelf op door eerst de keutel neer te leggen en zich vervolgens om te draaien om hem op te eten.

Overgewicht: een dikke buik en/of grote wam belemmeren het konijn de anus te bereiken.

Lichaamsbouw: konijnen met een compacte lichaamsbouw en weinig hals hebben vaak bij weinig overgewicht al moeite om hun anus te bereiken.

Gebitsproblemen die pijn in de mond veroorzaken of te lange snijtanden kunnen het opeten van blindedarmkeutels belemmeren.

Te weinig bewegingsvrijheid in combinatie met een slechte hygiëne: het dier moet langdurig in dezelfde houding in een klein, vervuild hok zitten.

Stress kan maken dat een konijn de blindedarmkeutels niet opeet.

Een pinwormbesmetting kan de eetlust verminderen waardoor het konijn zijn blindedarmkeutels niet meer allemaal opeet.

Medicijnen en nieuwe voeding kunnen de blindedarmkeutels een afwijkende smaak geven, waardoor het konijn ze niet meer opeet.

Schoonmaken van de vervuilde regio is een eerste vereiste. Scheren is hierbij vaak de eerste stap.

Probeer de oorzaak te achterhalen. Is het een voedingsprobleem, een gebitsprobleem of is er een bewegingsbeperkende aandoening, waardoor het konijn zijn eigen achterwerk niet goed kan schoonhouden? Raadpleeg een konijndeskundig dierenarts/paraveterinair/ voedingsdeskundige.

Laat de blindedarmkeutels die niet worden opgegeten onderzoeken op pinwormeieren.

Voorkom overgewicht.

Ter preventie is het belangrijk de vacht rond de anus periodiek kort te laten scheren, waarmee je de kans sterk verkleint dat er iets blijft plakken.

Een konijn met plakpoep loopt in de zomer een groot risico op myiasis (madenziekte). Vooral dan is het van levensbelang het achterwerk zo schoon en droog mogelijk te houden en het konijn dagelijks te controleren.

Het konijn krijgt te weinig voedsel binnen vanwege bijvoorbeeld ziekte, pijn, stress of gebitsproblemen. Bij te weinig darminhoud zullen de darmbewegingen vertragen. De darminhoud zal steeds verder indrogen, waardoor de keutels klein en hard worden.

Pijn en stress kunnen de darmbewegingen vertragen. De darmen kunnen zelfs stil komen te liggen. Er komen dan geen keutels meer.

Verstopping of een blokkade (bijv. een viltklont) waardoor er geen doorvoer is.

Narcosemiddelen hebben een remmende werking op de peristaltiek (darmbewegingen) en de eetlust. Na een operatie kunnen de keutels de eerste dagen kleiner zijn.

Kijk naar het eetgedrag. Eet het konijn niet? Maak direct een afspraak bij de dierenarts voor dezelfde dag. Konijnen mogen niet vasten. De oorzaak van niet-eten is vrijwel altijd ernstig en heeft onmiddellijke behandeling nodig.

Eet het konijn slecht of anders dan normaal? Heeft het een natte kin? Dit kan duiden op gebitsproblemen. Ook dan is een afspraak bij de dierenarts nodig.

Eet het konijn wel? Probeer de vochtinname te vergroten door het konijn vers groenvoer aan te bieden, eventueel ook nog natgemaakt. Vocht is nodig om de inhoud van maag en darmen vloeibaarder te krijgen, zodat deze gemakkelijker wordt doorgevoerd.

Probeer het konijn te verleiden meer te bewegen; beweging stimuleert het maagdarmkanaal. Strooi voer over de grond in plaats van aanbieden in een bakje. Prikkel de nieuwsgierigheid door de leefomgeving te verrijken met schuilhuisjes, wilgenbruggen en (veilig) speelgoed. Stimuleer foerageergedrag door hooi en voedsel op meerdere plekken aan te bieden.

Worden de keutels binnen 2-3 dagen niet groter? Laat het konijn, en vooral ook het gebit nakijken door een dierenarts.

Ongeschikte voeding. In de darm leven vele bacteriën (het darmmicrobioom) in balans met elkaar dankzij de stabiele zuurgraad. Deze zuurgraad is gevoelig voor schommelingen als gevolg van verkeerde voeding. Een teveel aan suikers (bijv. fruit) en een tekort aan vezels verandert de zuurgraad, waardoor de balans in het darmmicrobioom verstoord raakt. De vezel-etende ‘goede’ darmbacteriën sterven af, terwijl schadelijke bacteriën zich vermenigvuldigen. Zo ontstaat ‘dysbacteriose’, wat kan leiden tot diarree.

Dysbacteriose kan ook ontstaan door een plotselinge verandering van voedsel. Het darmmicrobioom is daar niet op aangepast.

Vers groenvoer wordt vaak als de boosdoener aangewezen bij diarree. Dit is lang niet altijd terecht, hoewel er uitzonderingen zijn. De meeste konijnen kunnen groenvoer prima verteren mits je begint met kleine porties en dit langzaam opbouwt, zodat het microbioom zich erop kan aanpassen. Belangrijk is wel dat het overige voedsel voldoende vezels bevat!

Parasieten die in de darmen leven zoals pinwormen of coccidiën kunnen diarree veroorzaken.

Rangorde en gemengd voer: een ranghoger dier in een koppel of groep kan de neiging hebben de lekkerste bestanddelen (granen, zaden etc.) van gemengd voer eruit te vissen en de gezonde brokjes over te laten aan de ranglagere (of langzame) eter. De snelle eter loopt dan risico op dysbacteriose door een overmaat aan ‘snelle’ koolhydraten. Hoewel beide dieren hetzelfde voer krijgen voorgeschoteld, kan in dit geval de een diarree krijgen en de ander niet.

Bij pijngedrag en gebrek aan eetlust ga je naar de dierenarts.

Schoonmaken van de vervuilde regio is een eerste vereiste. Scheren is hierbij vaak de eerste stap.

Bij verdenking van parasieten laat je ontlastingsonderzoek doen door de dierenarts.

Bekijk kritisch het dieet: krijgt het konijn voldoende vezels binnen? Heb je onlangs iets nieuws geïntroduceerd? Heb je misschien te snel de hoeveelheid groenvoer verhoogd bij een konijn dat daar niet aan gewend is?

Probeer de ontlasting steviger te maken door het vezelgehalte in de voeding te verhogen.

Overweeg een supplement met probiotica voor herbivoren om dysbacteriose te bestrijden en de balans in het microbioom te herstellen.

Voer bijvoorkeur brokjes (pellets) die allemaal dezelfde samenstelling hebben. Zo voorkom je selectief eten.

Help het konijn door de rui heen door hem te aaien met vochtige handen; het losse haar blijft dan aan je handpalm plakken. Door je handen daarna tegen elkaar te wrijven vormt het haar ‘rolletjes’ die je gemakkelijk kunt verwijderen.

Losse plukjes mogen alleen verwijderd worden als ze echt heel los zitten, anders trek je gemakkelijk nieuw haar mee.

Borstelen met een borstel van zwijnenhaar is ook een optie. Beperk dit tot eenmaal per week; te veel borstelen kan er juist voor zorgen dat er te veel haar blijft loskomen.

Vocht (ook in de vorm van vers groenvoer) en vezels (hooi en gras) helpen bij de doorstroming van het maagdarmkanaal.

Een besmetting met pinworm: deze wormpjes huizen vooral in de blindedarm. Met het opeten van de blindedarmkeutels besmet het konijn zichzelf steeds opnieuw. De wormeieren zijn te vinden m.b.v. microscopisch onderzoek van (blindedarm)keutels. Behandeling is door de dierenarts met een ontwormingsmiddel.

Het megacolon-syndroom: Dit is een (meestal erfelijke) aandoening aan de dikke darm. Door een gebrek aan zenuwcellen in de darmwand die de peristaltiek regelen, heeft de dikke darm verminderde elasticiteit en spierkracht. Dit maakt het moeilijk ontlasting af te voeren, waardoor de ontlasting zich ophoopt in de dikke darm (het colon). Deze rekt hierdoor uit en raakt sterk verwijd; er ontstaat een ‘megacolon’. De ontlasting droogt in, wordt hard en irriteert de darmwand. De opname van voedingsstoffen vanuit de dunne darm is eveneens verminderd, waardoor de dieren vermageren. De aandoening is enigszins vergelijkbaar met de ziekte van Hirschsprung bij mensen en komt vooral voor bij sommige (nakomelingen van) witte konijnen met een stippeltekening, de zogenoemde ‘Charlies’. Megacolon is niet te genezen; wel zijn de klachten (enigszins) te ‘managen’ met een vezelrijk dieet, speciale voedingssupplementen en medicatie. De behandeling is maatwerk. Het voert te ver om hier in dit artikel op in te gaan.