We zijn weer in die tijd van het jaar… Het prille begin van de lente. Ook jouw konijnen voelen dat. Misschien merk je dat hun vacht plots massaal begint los te laten en dat er overal plukjes haar verschijnen. Hun lichaam bereidt zich voor op warmere dagen en dat merk je meteen. Misschien zie je ook kleine gedragsveranderingen bij jouw konijnen. Ja hoor… de lentekriebels zijn weer in het land!
Wat is de rui eigenlijk?
De rui bij konijnen vindt plaats onder invloed van de verandering in weersomstandigheden. De dagen worden langer, het is lichter, de zon zendt meer UV-straling uit, en ook de luchtvochtigheid verandert…
Al deze factoren zorgen ervoor dat er specifieke hormonen worden aangemaakt in het lichaam van het konijn, zelfs bij konijnen die geholpen zijn. Deze hormonen zetten het verharingsproces van de ondervacht in gang: de dikke wintervacht maakt plaats voor een zomervacht.
Concreet betekent dit dat de onderharen van konijnen minder dens worden. Dit proces start meestal tussen februari en april en kan een hele tijd duren voor het volledig voltooid is. De verharing verloopt namelijk in fases. Als elke fase gelijktijdig zou voorkomen, zou het konijn tijdelijk kaal worden. Dat kan natuurlijk niet.
Eigenlijk verharen konijnen continu. Voornamelijk de andere haarsoorten: de grannen- en bijharen, worden continu vernieuwd. Dit valt echter veel minder erg op dan de verharing van de ondervacht, die we de seizoensrui noemen.

Factoren die de verharing beïnvloeden
Niet elk konijn is hetzelfde, dat weet je inmiddels wel. Het is dan ook niet verrassend dat we dus ook duidelijke verschillen zien in (seizoens)verharing. De grootste verschillen zien we tussen de verschillende rassen: normaalharigen, langharigen, leeuwenkopjes… Zo zijn er langharige konijnen die wel seizoensverharing hebben, zoals de teddy. Maar er bestaan ook langharige rassen met een doorlopende verharing, zoals angorakonijnen. Normaalharigen kunnen dan weer een extra dikke ondervacht hebben net boven hun staart, wat extra aandacht vereist tijdens de seizoensverharing.
Ook de leeftijd van een konijn kan een rol spelen. Oudere konijnen hebben vaak wat meer moeite met vlot verharen. Zij kunnen zich bijvoorbeeld niet altijd even goed wassen of hebben meer moeite met het aanmaken van de hormonen, vitaminen of extra energie, die nodig zijn om vlot te verharen. Soms hebben ook zij dus extra ondersteuning nodig.
Daarnaast speelt ook de huisvesting een rol. Denk hierbij bijvoorbeeld aan binnenkonijnen. De weersomstandigheden binnenshuis zijn uiteraard anders dan buiten, waardoor de verharing wat in de war kan raken.
Ook andere factoren, zoals al dan niet geholpen zijn, gezondheid, voeding, enzovoort hebben een invloed op de verharing.

Waarom is ondersteuning tijdens seizoensverharing nodig?
Als je je konijnen af en toe observeert, weet je dat zij veel aandacht besteden aan hun hygiëne. Konijnen houden zichzelf graag schoon en zijn zo’n 3-4 uur per dag bezig met zichzelf (of hun maatje) te wassen!
Tijdens de seizoensverharing kan dit ervoor zorgen dat zij zo een enorme hoeveelheid haar binnenkrijgen. Haar in het maagdarmstelsel van konijnen is normaliter geen probleem. Tijdens de rui kan de hoeveelheid haar echter sterk toenemen, waardoor het in deze grote hoeveelheden het wel problemen kan opleveren. Konijnen die een gevoelig darmstelsel hebben, zelf erg klein zijn, of zichzelf/hun maatje enorm veel wassen, kunnen hierdoor verstopping ontwikkelen.
Daarom is het uiterst belangrijk om de darmen van je konijn extra te ondersteunen vlak voor en tijdens seizoensverharing. Op die manier help je verstoppingen voorkomen. Dit kan je best doen door in de voeding extra omega 3, prebiotica en vezels te voorzien.
Omega 3
Omega-3-vetzuren hebben een ondersteunende rol bij ontstekingsprocessen in het lichaam. Ze dragen bij aan een gezonde darmomgeving, stimuleren de darmflora en helpen zo om lichte ontstekingsreacties in het maagdarmkanaal te temperen. Daarnaast spelen omega-3-vetzuren ook een belangrijke rol in de gezondheid van huid en vacht. Een goede omega-3 balans stimuleert het vlot verharen en aanmaken van nieuwe vacht.
Prebiotica
Prebiotica zijn voedingsstoffen die de goede darmbacteriën voeden. Konijnen zijn echte vezelverteerders en hun darmgezondheid hangt sterk af van een stabiele darmflora. Door prebiotica aan te bieden, ondersteun je de bacteriën die helpen bij een goede vertering. Een evenwichtige darmflora zorgt ervoor dat de darmbewegingen goed blijven verlopen, wat helpt om haar en voedsel vlot door het spijsverteringsstelsel te laten passeren.
Vezels
Vezels stimuleren de darmbeweging (peristaltiek) en zorgen ervoor dat de inhoud van het maagdarmkanaal goed blijft doorstromen. Vezels nemen namelijk water op en doordat de brij opzwelt tegen de darmwand, wordt de darmstuwing gestimuleerd. Tijdens de rui is dat extra belangrijk, omdat de vezels helpen om ingeslikte haren mee door het spijsverteringsstelsel te transporteren. Een voeding rijk aan verschillende soorten vezels ondersteunt dus rechtstreeks een gezonde darmwerking.
Een eenvoudige manier om de darmen van je konijn tijdens de rui te ondersteunen, is het gebruik van CuniBioom. CuniBioom is een zeer vezelrijk, natuurlijk prebioticum met een zeer gunstige omega 3 verhouding.
Cunibioom
Je kan CuniBioom eenvoudig over het voer geven. Strooi het droge poeder bijvoorbeeld over groenten, of meng het met water zodat je konijn het als een brij kan opeten. Indien nodig kan je het ook met extra water mengen om het met een spuitje toe te dienen. Tijdens de verharing geef je best ongeveer 2 theelepels poeder per dag.
Werk je liever met losse voeding, ga dan voor de Energy Mix in combinatie met kruiden, takken en eventueel bladeren, verse groenten/kruiden of grassen en omega-3 rijke zaden.
Soms merk ik dat de verharing bij bepaalde konijnen niet erg vlot verloopt. Ze lijken de rui maar niet door te komen of krijgen overal last van vervilting: klitten van de ondervacht die moeilijk loskomen. Ook dan is extra ondersteuning een grote meerwaarde. Zeker binnenkonijnen kunnen hier last van krijgen, omdat de omgevingsfactoren binnenshuis minder variëren. Sommige konijnen blijven daardoor bijna continu verharen, terwijl bij anderen de verharing plots stopt om daarna opnieuw te beginnen. Opmerkelijk genoeg zie ik dit minder bij konijnen die ooit buitenkonijnen waren, maar nu binnenkonijnen zijn. Het lijkt wel alsof dit in hun eerste levensjaar/jaren wordt vastgelegd.
Een vlotte verharing ondersteun je zowel inwendig als uitwendig. De inwendige ondersteuning gebeurt via aangepaste voeding, zoals hierboven beschreven. Uitwendig gaat het vooral om vachtverzorging.
Voor erge vervilting is het verstandig om een konijnentrimmer te raadplegen. Zelf kan je wel losse haren verwijderen door 2 keer per dag met vochtige handen je konijn te aaien, of een geschikte vachtborstel te gebruiken. Vraag hiervoor advies bij een trimmer.
Let op: losse plukken haren trek je nooit zomaar uit! Konijnen zijn prooidieren en verliezen dus ook hun goede vacht extra snel bij druk. Hun vacht is erop aangepast dat bijvoorbeeld tijdens het vluchten van een roofdier geen haar vast komt te zitten in takken of bladeren: de haren lossen dus bij weerstand. Wanneer je zelf plukken haar gaat uittrekken, kan je onbedoeld ook haren verwijderen die nog niet klaar zijn om uit te vallen. Hierdoor kan het natuurlijke verharingsproces verstoord raken, met als gevolg dat de rui net moeilijker verloopt.
De rui is voor een konijn een intens proces. Verharen tegen zo’n hoog tempo en het aanmaken van hormonen kost veel energie voor het konijn en brengt hun lichaam ook in een vorm van stress. Het is dus niet ongewoon dat je tijdens deze periode gedragsveranderingen opmerkt. Sommige konijnen lijken plots erg hongerig, terwijl andere wat prikkelbaarder of chagrijniger worden.
Indien je dit opmerkt, of als je konijn hierdoor gewicht verliest, is het raadzaam om de energie tijdelijk lichtjes te verhogen. Bijvoorbeeld door extra brokjes bij te geven (max. 5 g/kg lichaamsgewicht), een handje vezelrijke kruiden (bv. Energy Mix) of een portie CuniBoost.
Lentekriebels
Seizoensverharing is niet het enige wat we bij konijnen zien gebeuren in het voorjaar. Ook op hormonaal vlak kan er heel wat veranderen. Veel konijnen krijgen namelijk last van de typische lentekriebels.
Tijdens deze periode kan je verschillende gedragsveranderingen opmerken. Denk bijvoorbeeld aan territoriaal gedrag, het opnieuw bepalen van de rangorde binnen een koppeltje of groep, of konijnen die plots erg actief of wat onrustiger zijn. Door deze hormonale invloeden kan de band tussen konijnen soms even wat wankeler worden. Daarom is het verstandig om je koppeltje of groep in deze periode extra goed in de gaten te houden.
Probeer concurrentie zo veel mogelijk te vermijden door beschutting te voorzien met minimaal 2 uitgangen, strooi voer over de grond in plaats van voerbakjes te gebruiken. Op die manier krijgen alle konijnen voldoende ruimte en kansen, wat helpt om spanningen binnen de groep te verminderen.

Geschreven door Meggie van Peer
Biotechnoloog / Oprichter The Pet Expert
Deze blog wordt mede mogelijk gemaakt door Chews&Nibbles.
Dé kennisbank voor konijnen en knaagdieren.